Kenniskring Sociale Veiligheid
Tijdens de opening van de PSA Kenniskring Sociale Veiligheid stond de cultuurveranderingsaanpak van de Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld centraal. Laura Menenti, hoofd bureau bij RCOG, presenteerde een analysekader voor sociale veiligheid waarin organisaties worden aangemoedigd om een risicoanalyse uit te voeren op drie pijlers: de omgangscultuur, de organisatiestructuur en de ondersteunende systemen. Aan de hand van de piramide van geweld benadrukte zij dat organisaties zo vroeg mogelijk moeten ingrijpen bij signalen van ongewenst gedrag en actief moeten werken aan een norm waarin collega’s elkaar aanspreken, voordat situaties escaleren. Cultuurverandering vraagt daarbij om meer dan het aanpakken van incidenten alleen. Ook werd stilgestaan bij de rol van formele en informele machtsverhoudingen, het belang van institutionele verankering van normen en de kracht van persoonlijke verhalen om verandering op gang te brengen. De sessie leidde tot een interessante discussie over wat nodig is om cultuurverandering duurzaam te verankeren en welke rol organisaties, onderzoekers en adviseurs daarin kunnen spelen.


Workshop Agressie en geweld door klanten – TNO
Deze workshop stond in het teken van agressie en geweld waarmee servicemedewerkers in hun werk geconfronteerd kunnen worden. Er werden inzichten uit een TNO-onderzoek gepresenteerd waaruit blijkt dat agressie niet alleen samenhangt met het gedrag van klanten of medewerkers, maar ontstaat vanuit een samenspel van individuele, organisatorische en omgevingsfactoren. Aan de hand van praktijkcasussen gingen deelnemers in gesprek over de vraag welke rol werkgevers kunnen spelen bij het voorkomen van escalaties. Daarbij kwam naar voren dat preventie vraagt om meer dan het trainen van medewerkers alleen. Ook de inrichting van werkprocessen, de manier waarop klantcontacten worden georganiseerd en de ondersteuning die medewerkers ervaren blijken van grote invloed. Daarnaast werd besproken hoe erkenning, begrip en flexibiliteit richting klanten kunnen bijdragen aan het voorkomen van spanningen. De workshop maakte duidelijk dat een effectieve aanpak van agressie en geweld vraagt om aandacht voor zowel de directe interactie met klanten als de onderliggende organisatorische oorzaken.

Workshop Arbeidsmarktdiscriminatie voorkomen en aanpakken – Movisie
Deze workshop stond in het teken van de vraag welke interventies daadwerkelijk bijdragen aan het voorkomen en aanpakken van discriminatie op de arbeidsmarkt. Aan de hand van een interactieve quiz werd stilgestaan bij inzichten uit onderzoek naar onder meer inlevingsoefeningen, trainingen en bystanderinterventies. De sessie liet zien dat het effect van dergelijke maatregelen sterk afhankelijk is van de wijze waarop zij worden ingezet. Zo bleek dat interventies die gericht zijn op het ervaren van uitsluiting meer bewustwording kunnen creëren, terwijl verplichte trainingen zonder voldoende draagvlak juist weerstand kunnen oproepen. Daarnaast werd besproken hoe sociale normen binnen organisaties kunnen veranderen en welke rol gedragscodes, teamcultuur en leiderschap daarbij spelen. De discussie onderstreepte het belang van een werkomgeving waarin signalen van discriminatie vroegtijdig worden herkend en bespreekbaar gemaakt. Daarbij werd benadrukt dat het tegengaan van discriminatie niet uitsluitend een verantwoordelijkheid is van leidinggevenden, maar een gezamenlijke opgave voor de gehele organisatie.

Workshop Sectoraanpak sociale veiligheid – Metalektro
Deze sessie stond in het teken van de vraag hoe sociale veiligheid binnen een sector duurzaam kan worden versterkt. De sprekers lieten zien dat bewustwording en gedragsverandering beter aansluiten wanneer wordt voortgebouwd op bestaande werkwijzen en structuren binnen organisaties. In de technische sector gebeurt dit onder meer door sociale veiligheid te verbinden aan bestaande veiligheidsaanpakken die medewerkers al kennen uit hun dagelijkse werk. Daarnaast werd besproken hoe praktijkverhalen kunnen bijdragen aan het vergroten van herkenning en betrokkenheid. De sessie maakte duidelijk dat een sectorbrede aanpak niet alleen vraagt om instrumenten en afspraken, maar ook om het creëren van een gedeeld verhaal waarin sociale veiligheid een vanzelfsprekend onderdeel wordt van de dagelijkse praktijk.

Suggestie workshop Cultuurverandering – RCGOG
Tijdens deze workshop onderzochten deelnemers aan de hand van een praktijkcasus welke factoren bijdragen aan sociale veiligheid en cultuurverandering. De discussie maakte zichtbaar hoe sociale onveiligheid vaak voortkomt uit een combinatie van gedragsmatige, organisatorische en systemische factoren, zoals hiërarchische verhoudingen, afhankelijkheidsrelaties en onduidelijke normen. Daarbij werd benadrukt dat duurzame verandering alleen mogelijk is wanneer aandacht wordt besteed aan zowel de omgangscultuur als de formele structuren en systemen binnen organisaties. De casus liet zien dat organisaties soms geneigd zijn om snel te escaleren naar formele interventies, terwijl juist het tijdig bespreekbaar maken van signalen belangrijk kan zijn om problemen te voorkomen. De workshop onderstreepte daarmee dat cultuurverandering een geleidelijk proces is waarin leiderschap, voorbeeldgedrag en dagelijkse interacties nauw met elkaar verbonden zijn.